Utrecht bestrijdt gedwongen raamprostitutie
Het college van burgemeester en wethouders stelt de gemeenteraad voor het vergunningstelsel voor de raamprostitutie in Utrecht aan te scherpen. De wijziging is onderdeel van een pakket maatregelen waarmee gemeente, politie en Openbaar Ministerie (OM) mensenhandel en gedwongen prostitutie aan het Zandpad willen tegengaan.
Gemeente, politie en OM hebben geconcludeerd dat in de raamprostitutie aan het Zandpad structureel sprake is van mensenhandel, in een grotere omvang dan op basis van opsporing en vervolging kan worden aangetoond. De partijen komen tot deze conclusie op basis van informatie uit de strafzaak mensenhandel (’Sneep’, 2007) en het rapport Signalen Mensenhandel. Dit rapport is in 2008 opgesteld naar aanleiding van toenemende geluiden over misstanden die binnenkwamen bij de GG&GD en hulpverlening. Recente politieinformatie en de vonnissen in de strafzaak Judo (december 2009) bevestigen het beeld. Gemeente, politie en OM vinden mensenhandel onacceptabel en trekken sinds 2008 samen op in de bestrijding ervan.
Barrières mensenhandel
In de bestrijding van mensenhandel is preventie heel belangrijk. Mensenhandel is lastig op te sporen en te vervolgen, niet in de laatste plaats omdat bijna niemand aangifte durft te doen. Dat maakt het opwerpen van barrières tegen mensenhandel des te belangrijker. De aanpassing van het vergunningenstelsel is hierop gericht. Het college stelt voor het vergunningenstelsel op de volgende punten te wijzigen:
1. Er komt een registratieplicht voor prostituees bij de gemeente voordat zij bij de exploitant een kamer kunnen huren. Hiermee komen de vrouwen in beeld bij de GG&GD gemeente Utrecht. In een gesprek bij de GG&GD worden de vrouwen wegwijs gemaakt in de (medische) zorg, hulpverlening en uitstapmogelijkheden. In het gesprek let de GG&GD op signalen van mensenhandel.
2. Sluiting van de raamprostitutie van vier uren ’s nachts en een maximale werktijd van tien uur per dag. Dit verhindert dat vrouwen worden gedwongen tot extreem lange werktijden. De twee diensten per dag waarin de vrouwen aan het Zandpad werken worden zo geplaatst dat ze allebei voor een deel samenvallen met de aanwezigheid van de hulpverlening.
3. De minimale huurperiode van een kamer wordt één maand. De langere huurperiode doorbreekt het isolement waarin een deel van de vrouwen verkeert, omdat hulpverlening, politie, toezichthouders en belastingdienst daarmee in de gelegenheid zijn contact op te bouwen met de vrouwen die aan het Zandpad werken. Gemeente, politie en OM zien dat ook als een barrière tegen mensenhandel.
Aangepast voorstel
Dergelijke maatregelen zijn ingrijpend voor de prostitutiebranche. De gemeente heeft de effecten van de maatregelen in diverse bijeenkomsten en gesprekken met prostituees, exploitanten, hulpverlening en een aantal omwonenden doorgesproken. De reacties op het voornemen zijn voor een deel meegenomen in dit besluit. De gemeente zoekt daarbij wél de balans tussen het in stand houden van de barrièrewerking en het verzachten van onbedoelde bijeffecten. Als resultaat van de consultatie is de voorgenomen nachtsluiting verkort van zes uur naar vier uur: van 02.00 uur tot 06.00 uur door de week en van 03.00 tot 07.00 uur in het weekend. Bij de minimale huurtermijn is de mogelijkheid ingebouwd om een (geregistreerde) vervanger te zoeken die bij vakantie of ziekte de huur tijdelijk overneemt. De verhuurder moet daar dan mee instemmen.
De maatregelen gaan ook gelden voor de Hardebollenstraat. Hier is sprake van een stabiele situatie, zonder signalen van mensenhandel. Het college wil vermijden dat de problematiek zich verplaatst naar de binnenstad.
Brede aanpak
De aanpassing van het vergunnningenstelsel is onderdeel van een bredere aanpak om de mensenhandel in de raamprostitutie te bestrijden. Gemeente, politie en OM zetten ook in op meer toezicht en handhaving, waarbij recherche, vreemdelingenpolitie, gemeentelijke inspectie en de Belastingdienst gezamenlijke acties houden. Politie en OM werken aan een sterkere informatiepositie op het Zandpad, en opsporing en vervolging in regionaal en nationaal verband. Hiertoe wordt een speciale unit mensenhandel geformeerd en een convenant informatieuitwisseling gemaakt. Daarnaast is de hulpverlening uitgebreid: de openingstijden van de Huiskamer Aanloop Prostitutie zijn voor 2010 verruimd van twee naar vier dagen en ook voor het uitstapprogramma is extra capactiteit vrijgemaakt.
Met een combinatie van maatregelen verwachten gemeente, politie en OM de drempel voor mensenhandel aan het Zandpad merkbaar te verhogen en de greep op het Zandpad te versterken. De gemeenteraad neemt later dit jaar een besluit over het voorstel van b en w.